បរិយាយ

យល់សប្តិឃើញថាអ្នក​កាសែត៦​នាក់ត្រូវសមត្ថកិច្ច​ធើស៊ីដោ​យប្រើមេ​ក្បាច់​គុណ៤

នៅយប់ម៉ិញនេះយល់សប្តិឃើញថាអ្នកកាសែត៦នាក់ត្រូវបានសមត្ថកិច្ចធើស៊ីដោយប្រើរូបមន្តធំៗ៤ទើបធើ្វឲ្យធ្លាក់ក្នុងអន្លង់អន្ទាក់។ក្នុងសុបិន្តនោះបានរៀបរាប់ថាមេក្បាច់គុណ៤នោះមានដូចជាការញ្ចេះចម្លើយ.លួងលោមចម្លើយ.បង្ខំចម្លើយនិងដឹកមុខចម្លើយខណៈច្បាប់ពុករលួយអ្នកសូកនិងអ្នកទទួលមានទោសដូចគ្នា.!បើគ្មានបទល្មើសចុះមូលហេតុអ្វីបានជាត្រូវចរចាឲ្យលុយអ្នកកាសែតទាំងនោះតើនេះជាការរៀបទុកជាមុខមែនទេ?នេះបើតាមការយល់សប្តិ។គួររឭកថាបណ្តាញព័ត៌មានក្នុងស្រុកបានក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានចំនួន៦នាក់ត្រូវបានសមត្ថកិច្ចនគរបាលស្រុកមុខកំពូលឃាត់ខ្លួនពាក់ព័ន្ធករណីគំរាមកំហែងទារប្រាក់ពីពលរដ្ឋលក់កាហ្វេមួយកន្លែងស្ថិតនៅភូមិក្រោម ឃុំព្រែកអញ្ចាញ ស្រុកមុខកំពូល ខេត្តកណ្ដាលកាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនាឆ្នាំ២០២១ វេលាម៉ោង១៥និង៣០នាទី ។ ១-ឈ្មោះ ស៊ូ ស្រីលាភ ភេទស្រី អាយុ២៩ឆ្នាំ ជនជាតិខ្មែរ មុខរបរអ្នកសារព័ត៌មាន(ម្ចាស់អាជ្ញាប័ណ្ណសារព័ត៌មាន BATI TV NEWS), ២-ឈ្មោះ ចាន់ ឫទ្ធី…

Read More

បរិយាយ៖តើវិស័​យសា​រព័ត៌មា​ន​នៅកម្ពុជាកំពុងតែ​​ផុយស្រួយ​មែនទេ?

វិស័យសារព័តមានសិទ្ធិជាសកលគឺជាអំណាចទី៤បន្ទាប់ពីអំណាចនិតិបញ្ញត្តិនិតិប្រតិបត្តិនិងតុលាការ។ដោយឡែកក្នុងប្រទេសកម្ពុជាវិស័យសារព័ត៌មានគឺជាឆ្អឹងទទឹង-​កសម្រាប់បុគ្គលពុករលួយនិងសង្គមងងឹតរកស៊ីខុសច្បាប់ ក៏ដូចជាមន្ត្រីដែលជាបុគ្គល​មានអំណាចមួយចំ​នួនតូចផង​ដែរ។ប៉ុន្តែ​ម្រាប់ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលសម្តេចតេជោហ៊ុនសែននិងថ្នាក់ដឹកនាំជាតិជាច្រើនបានលើកកំពស់វិស័យសារព័ត៌មានជម្រុញអោយតាមអង្គភាពនីមួយៗបង្កើនសកម្មភាពរ​បស់ខ្លួនដើម្បីជា​ភ្នែកក៍ដូចជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងនិងជាដំណឹងជូនថ្នាក់ដឹកនាំនិងពីថ្នាក់ដឹកនាំទៅសាធារណៈជ​នគ្រប់មជ្ឈដ្ឋានដើម្បីជម្រុញការកែទម្រង់ស៊ីជម្រៅរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលក៏ដូចជាការអភិវឌ្ឍន៍ជាតិអោយរីកចម្រើនគ្រប់វិស័យ។មួយរយៈចុងក្រោយនេះបើអង្គភាពយើងសង្កេតឃើញវិស័យសារព័ត៌មានកំពុងតែផុយស្រួយយ៉ាងខ្លាំងខណៈអ្នកសារព័ត៌មានមួយចំនួនរងការគំរាមកំហែងធ្វើកិច្ចសន្យាឈប់ឲ្យចុះផ្សាយពីសំណាក់បុគ្គលមានអំណាច។បើមិនព្រមចុះកិច្ចសន្យានោះទេនិងត្រូវឃុំខ្លួនពីបទព្រហ្មទ័ណ្ឌចុះផ្សាយព័ត៌មានបរិហារ។នេះសបញ្ជាក់អោ​​យឃើញថា​វិស័យសារព័ត៌មានដែលធ្វើការចុះផ្សាយពាក់ព័ន្ធឬប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍របស់បុគ្គលមានអំណា​ចតែងតែត្រូវបានគេធ្វើការគម្រាមកំហែ​ធ្វើកិច្ចសន្យាចាប់ដាក់គុកឬរៀបចំសំណុំរឿងសិប្បនិម្មិតដើម្បីចាប់ខ្លួនបុគ្គលនោះជាការព្រមានដល់អង្គភាពដទៃទៀត។ល្បិចដែលតែងតែរៀ​ចំបណ្តឹងសិប្បនិម្មិតក៏ដូចជាដាក់បន្ទុកទៅលើអ្នកកាសែតដែលគ្មានកំហុសកំពុងតែចុះបេសកកម្មប្រកបដោយវិជ្ជាជីវៈ។ប៉ុន្តែត្រូវបា​នគេចោទតាមរយៈការញ្ចេះចម្លើយ.លួងលោមចម្លើយ.បង្ខំចម្លើយនិងដឹកមុខចម្លើយ។ករណីខាងលើនេះអង្គភាពសារព័ត៌មានយើងយល់ថាគឺជាការគម្រា​មកំហែងបំបាក់ស្មារតីអ្នកសារព័ត៌មានសុទ្ធសាធ៕ចលនាសង្គម

វិចារណកថា៖តួនាទីរ​បស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ​នៅក្នុងជីវិត​សង្គមប្រជាធិបតេយ្យ

បន្ទាប់ពីនីតិប្បញ្ញត្តិនីតិប្រតិបត្តិនិងតុលាការសារព័ត៌មាននៅតែត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទីភ្នាក់ងារដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតទី៤នៅក្នុងប្រទេសយើង។នៅពេលដែលសេដ្ឋកិច្ចមានការរីកចម្រើនសារព័ត៌មានកំពុងមានការច្នៃប្រឌិតឥតឈប់ឈរប្រកបដោយថាមពលនិងច្នៃប្រឌិតនៅក្នុងការងាររបស់ខ្លួន។សារព័ត៌មានរបស់ប្រទេសយើងកំពុងតាមដានយ៉ាងដិតដល់ក្នុងជីវិតសង្គមរាយការណ៍ព័ត៌មានព្រឹត្តិការណ៍និងគោលនយោបាយរបស់បក្សនិងរដ្ឋាភិបាលដល់មហាជន។សារព័ត៌មានកំពុងមានការអភិវឌ្ឍកាន់តែខ្លាំងឡើងនិងមានកត្តាវិជ្ជមានជាច្រើននិងឧទាហរណ៍ជឿនលឿនជាច្រើនក្នុងផលិតកម្មនិងការប្រយុទ្ធដែលរួមចំណែកដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសរួមជាមួយការអភិវឌ្ឍន៍ទូទៅនៃពិភពលោក។សារព័ត៌មានគឺជាស្ពានសំខាន់មួយរវាងធុរកិច្ចនិងអ្នកគ្រប់គ្រងធ្វើគោលនយោបាយជួយរដ្ឋក្នុងការកែសំរួលគោលនយោបាយនិងគោលការណ៍ណែនាំអោយត្រូវនឹងភាពជាក់ស្តែង។សារព័ត៌មានក៏ចូលរួមដោយសមានចិត្តផងដែរក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអំពើពុករលួយភាពអវិជ្ជមាននិងអំពើអាក្រក់ក្នុងសង្គម។ជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃចំនួនកាសែតនិងគុណភាពកាន់តែប្រសើរការជឿជាក់ត្រូវបានបង្កើតឡើងនិងតម្រូវការចាំបាច់សម្រាប់ប្រជាជន។បេសកកម្មរបស់សារព័ត៌មានជាដំបូងដើម្បីបំពេញនូវតម្រូវការព័ត៌មានរបស់សង្គម។សង្គមកាន់តែទំនើបវាកាន់តែសំខាន់ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយពត៌មានទ្រង់ទ្រាយធំហើយហេតុដូច្នេះការពឹងពាក់គ្នាទៅវិញទៅមកនិងឥទ្ធិពលរវាងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនិងសង្គមកាន់តែជិតស្និទ្ធ។នៅក្នុងយុគសម័យនៃការផ្ទុះព័ត៌មាននាពេលបច្ចុប្បន្ននេះតួនាទីសកម្មរបស់សហគមន៍សារព័ត៌មានបានជំរុញដល់សង្គមភាវូបនីយកម្មនៃសកម្មភាពត្រួតពិនិត្យនិងការរិះគន់ក្នុងសង្គម។តាមរយៈសារពត៌មានអាចបញ្ចេញមតិនិងបំណងប្រាថ្នារបស់ពួកគេលើបញ្ហានានានៅក្នុងជីវិតសង្គមដោយហេតុនេះបង្ហាញពីការឃ្លាំមើលនិងការរិះគន់ក្នុងសង្គម។តាមអង្គហេតុការផ្តល់ព័ត៌មានរហ័សវិភាគបញ្ហាគន្លឹះសំខាន់ៗនិងការតំរង់ទិសគំនិតដឹកនាំមតិសាធារណៈយ៉ាងច្បាស់ភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាននិងសារព័ត៌មានបានបំពេញមុខងារសំខាន់ៗរបស់ខ្លួនដោយនាំមកនូវលទ្ធផលជាក់ស្តែងនូវផលប៉ះពាល់សង្គមជាក់ស្តែង។ដូច្នេះតួនាទីនិងមុខងារសំខាន់របស់សារព័ត៌មានត្រូវបានបញ្ជាក់កាន់តែខ្លាំងឡើងហើយការទុកចិត្តរបស់សាធារណជនលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក៏ត្រូវបានលើកឡើងផងដែរ។សច្ចភាពនិងវត្ថុវិស័យគឺជាលក្ខណៈនិងតម្រូវការរស់រានមានជីវិតរបស់សារពត៌មានផ្ទាល់និងជាគោលការណ៍ទី១សម្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានអនុវត្តតួនាទីនៃការគ្រប់គ្រងសង្គមតាមរយៈការរិះគន់និងការត្រួតពិនិត្យសង្គមក្នុងពិធីបុណ្យ។ សេចក្តីពិតគឺជាអំណាចរបស់សារព័ត៌មាន។ក្នុងមួយជីវិតអ្នកសារព័ត៌មានឲ្យមានភាពស្មោះត្រង់ជានិច្ចដោយចាត់ទុកវាជាបទដ្ឋានសីលធម៌លេខ១របស់អ្នកសារព័ត៌មាន។ដោយស្មារតី“មើលដោយផ្ទាល់វាយតម្លៃការពិតបង្ហាញការពិត”គណបក្សទាមទារអោយសារព័ត៌មានឆ្លុះបញ្ចាំងគ្រប់ទិដ្ឋភាពនៃជីវិតសង្គមប្រកបដោយភាពស្មោះត្រង់គោលបំណងនិងការពិត។ការក្រឡេកមើលការពិតដោយផ្ទាល់សម្រាប់ការឃ្លាំមើលនិងការរិះគន់ក្នុងសង្គមមានន័យថាសារព័ត៌មានត្រូវតែរាយការណ៍ទាំងជោគជ័យក៏ដូចជាដែនកំណត់ការលំបាកនិងការបរាជ័យ។ការកោតសរសើរការពិតការបញ្ជាក់ការពិតតម្រូវឱ្យអ្នកនិពន្ធមានទិសដៅនិងសមត្ថភាពគិតដើម្បីអាចបង្ហាញការពិតនិងក្លាយជាខ្លឹមសារនៃអង្គហេតុ។អាចនិយាយបានថាការក្រឡេកមើលការពិតនិងវាយតម្លៃការពិតគឺការបង្រួបបង្រួមមុខងារឃ្លាំមើលនិងសង្គមរិះគន់របស់សារព័ត៌មាន។ការផ្សព្វផ្សាយជានិន្នាការដែលជៀសមិនរួចដែលជាការបញ្ចេញមតិសំខាន់នៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យដែលសិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មាននិងសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងបុព្វហេតុនៃច្បាប់ធ្វើវិសោធនកម្មមាត្រាមួយចំនួននៃច្បាប់សារព័ត៌មាននៅថៃ្ងទី១៨ខែកក្កដាឆ្នាំ១៩៩៥​។មតិនៅក្នុងសារព័ត៌មានអាចត្រូវបានពិភាក្សានិងជជែកវែកញែកពីសំណាក់មនុស្សជាច្រើនពីមជ្ឈដ្ឋានផ្សេងៗគ្នា។ទោះយ៉ាងណាដោយសារតែសារព័ត៌មានមានឥទ្ធិពលផ្ទាល់និងមានឥទ្ធិពលធំទូលាយនិងឆាប់រហ័សលើការបង្កើតមតិសាធារណៈការផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈគួរតែត្រូវបានកត់សម្គាល់លើទិដ្ឋភាព២គឺទី១បញ្ជាក់ពីការពិតដូចខាងក្រោមនៅពេលវាយតម្លៃលក្ខណៈធម្មជាតិឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ទី២និយាយការពិតដើម្បីចូលរួមចំណែកក្នុងការកសាងមតិសាធារណៈឱ្យបានល្អ។សារព័ត៌មានមិនបើកជាសាធារណៈទេដែលនាំឱ្យមានការលាតត្រដាងនូវអាថ៌កំបាំងរបស់រដ្ឋបង្កើតឱ្យមានការសង្ស័យដល់សាធារណជនឬបង្កើតការបើកចំហសម្រាប់កងកម្លាំងអរិភាពដើម្បីទាញយកផលប្រយោជន៍។ប៉ុន្តែវាក៏មិនអាចទទួលយកបានដែរក្នុងការប្រើលេសនៃ“ការចង់អោយមតិសាធារណៈមានសុខភាពល្អនិងសន្តិភាព” ដើម្បីកំណត់ការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន។បរិមាណសារព័ត៌មានត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីការពិតដែលថាព័ត៌មានសារព័ត៌មានមានឥទ្ធិពលលើសង្គមទាំងមូលរួមទាំងក្រុមសង្គមនិងក្រុមផ្សេងៗគ្នាតម្រូវការព័ត៌មានរបស់សាធារណៈជនត្រូវបានផ្តល់អាទិភាពដើម្បីធានានិងជារង្វាស់នៃកម្រិតនិងសមត្ថភាពនៃសកម្មភាពសារព័ត៌មាន។ទន្ទឹមនឹងនេះសារព័ត៌មានក៏ជាវេទិកាមួយសម្រាប់ប្រជាជនផងដែរហើយត្រូវតែមានភាពសមស្របទៅនឹងកម្រិតនៃការទទួលបានរបស់សាធារណៈជន។សាធារណជនមិនត្រឹមតែចង់ទទួលបានព័ត៌មានពីសារព័ត៌មានដោយអកម្មប៉ុណ្ណោះទេ។ប៉ុន្តែថែមទាំងធ្វើអន្តរកម្មនិងឆ្លើយតបយ៉ាងខ្លាំងចំពោះព័ត៌មាន។មុខងារអប់រំរបស់សារព័ត៌មានកំពុងត្រូវបានលើកកម្ពស់កាន់តែខ្លាំងឡើងការអប់រំដើម្បីចូលរួមលើកកម្ពស់ចំណេះដឹងរបស់ប្រជាជន។ធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវកម្រិតនៃអន្តរកម្មនិងភាពត្រឹមត្រូវនៃមតិអ្នកប្រើ។ពីទីនោះបរិយាកាសនៃការត្រួតពិនិត្យការរិះគន់សង្គមនៅក្នុងសារព័ត៌មាននិងមតិសាធារណៈនឹងកាន់តែល្អនិងមានប្រសិទ្ធភាពជាងមុន។ការប្រយុទ្ធគឺជាគោលការណ៍សំខាន់មួយរបស់សារពត៌មាន។ការរួមផ្សំគ្នានៃសារព័ត៌មានត្រូវបានបង្ហាញទាំងសងខាងការសរសើរនិងការរិះគន់។ សារព័ត៌មានគាំទ្រគោលនយោបាយលុបបំបាត់ចោលការិយាធិបតេយ្យឧបត្ថម្ភធនកំណែទម្រង់រដ្ឋបាលទ្រទ្រង់របៀបរស់នៅប្រកបដោយសុខភាពច្នៃប្រឌិតឧត្តមគតិប្រកបដោយមនសិការរួមនិងការកសាងប្រទេសនិងក្នុងពេលតែមួយប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអកម្មទ្រទ្រង់ស្ថិរភាពផ្លូវការប្រសិទ្ធភាពតស៊ូ ប្រឆាំងនឹងការិយាធិបតេយ្យអំពើពុករលួយនិងអំពើអាក្រក់ក្នុងសង្គម។សារព័ត៌មានគឺជាកត្តាមួយនិងជាមធ្យោបាយមួយនៃអំណាចដ៏អស្ចារ្យក្នុងការកែលម្អមតិសាធារណៈនិងការយល់ដឹង។សារព័ត៌មានគឺជាកម្លាំងសំខាន់មួយដែលចូលរួមចំណែកលើកកម្ពស់ប្រសិទ្ធភាពនៃការរិះគន់ក្នុងសង្គមក្នុងដំណើរការកសាងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដ។ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយនៅក្នុងដំណើរការនៃការធ្វើសមាហរណកម្មអន្តរជាតិយ៉ាងស៊ីជម្រៅនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះព័ត៌មាននីមួយៗនៅក្នុងសារព័ត៌មានអាចមានឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ឬដោយប្រយោលដល់ជំហរនិងរូបរាងរបស់ប្រទេសជាតិនិងប្រជាជាតិ។ដូច្នេះរាល់ការរិះគន់ក្នុងសង្គមក្នុងសារព័ត៌មានត្រូវតែចេញពីចិត្តសុទ្ធរបស់អ្នកសារព័ត៌មានដើម្បីប្រយោជន៍ជាតិនិងជាតិដើម្បីផលប្រយោជន៍ស្របច្បាប់របស់ប្រជាជនហើយត្រូវមានគោលបំណងបង្កើតការឯកភាពគ្នាអនុគ្រោះនៅក្នុងសង្គម។សារព័ត៌មានចាំបាច់ត្រូវបំពេញភារកិច្ចជាបណ្តាញព័ត៌មានមានប្រយោជន៍ដើម្បីជួយបក្សនិងរដ្ឋាភិបាលដឹកនាំគ្រប់គ្រងនិងគ្រប់គ្រងបានល្អលើគ្រប់វិស័យនៃជីវិតដោយប្រកាន់យកគោលដៅឯករាជ្យភាពជាតិដែលជាប់ទាក់ទងនឹងសង្គមនិយមនិងកសាងសង្គម“ប្រជាពលរដ្ឋមានភាពរឹងមាំ។ប្រទេសលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យយុត្តិធម៌និងអរិយធម៌”ដែលជាបាវចនានៃសកម្មភាពហើយនេះចាំបាច់ត្រូវឆ្លុះបញ្ចាំងនៅក្នុងខ្លឹមសារទាំងអស់ដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ៕ហ៊ុងហ្គា រូបសហការី

បរិយាយ៖​តើអំណា​ចអ្នកសារព័​ត៌មាននៅត្រង់​ណាបើស​មត្ថកិច្ចខិលខូចមួយចំនួនបោះត្រាជាព័ត៌មានក្លែងក្លាយចឹង!គួរតែយកច្បាប់ស្តីពីរ​​បបសារព័ត៌មានម​កអនុវត្តទើ​បស្រប​នឹងគតិ​យុត្ត?

វិស័យសារពត៌មានសិទ្ធិជាសក​លគឺជាអំណាចទី៤បន្ទាប់ពីអំណាចទី១គឺនិតិបញ្ញត្តិ អំណាចទី២និតិប្រតិបត្តិ អំណាចទី៣គឺអំណាចតុលាការនិងទី៤អំណាចសា​រពត៌មាន។ប៉ុន្តែសម្រាប់ស្រុកខ្មែរវិញមិនមានច្បាប់ក្រមណាមួយចែងពីអំណាចសារពត៌មាននៅឡើយទេ។ផ្ទុយទៅវិញអំណាចសារពត៌មានសម្រាប់ស្រុកខ្មែរប្រៀ​បាននិងនំចំណីដែលគេខ្ចប់នៅនឹងស្លឹកចេកនិយាយរួមសិទ្ធិជាសកលដែលអ្នកច្បាប់អះអាងថាអំណា​ចទី៤គឺមិនគួរគប្បីស្ថិតនៅលើតែបបូរមាត់សមត្ថកិច្ចមួយចំនួនតូចដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើពុករលួយ។ជាការកត់សម្គាល់អ្នកកាសែតកំពុងរងការគំរាមកំហែងគ្រប់ពេលវេលាដែលជាហេតុធ្វើអោយវិស័យសារព័ត៌មានធ្លាក់ចុះនៅក្នុងអន្លង់ដ៏ជ្រៅមិនអាចងើបបានដោយសារតែសមត្ថកិច្ចខិលខូចមួយចំនួនត្រូវរ៉ូវជាមួយអ្នកប្រព្រឹត្តល្មើសរៀបរឿងសិប្បនិម្មិត(ល្បិចអត់ខ្យល់)បោះត្រាលើឡូហ្គោកាសែតដោយចោទថាផ្សាយព័ត៌មាននេះមិនពិតខណៈអង្គភាពកាសែតទទួលស្គាល់ពីរាជរដ្ឋាភិបាលនិងមានច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មាន។បើព័ត៌មាននេះពិតគួរតែបកស្រាយឡើងវិញឲ្យស្របនឹងច្បាប់ស្តីរបបសារព័ត៌មានមិនគួរណាគប្បីបោះត្រាថាជាព័ត៌មានក្លែងក្លាយទៅវិញនោះទេព្រោះវាស្មើនឹងអាខោនហ្វេសប៊ុកមួយមិនខុសនឹងនំដែលខ្ចប់នៅនឹងស្លឹកចេកចង់បកពិសារស្មើម៉ានបានស្មើហ្នឹង!តើអំណាចអ្នកសារព័ត៌មានស្រុកខ្មែរនៅត្រង់ណាបើសមត្ថកិច្ចខិលខូចមួយចំនួនបោះត្រាជាព័ត៌មានក្លែងក្លាយចឹង!គួរតែយកច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មានមកអនុវត្តទើបស្របនឹងគតិយុត្ត?។ក្នុងឱកាស“ទិវាសេរីភាពសារព័ត៌មានពិភពលោក”លើកទី២៨ថ្ងៃទី៣ខែឧសភាឆ្នាំ២០២១នេះសម្ដេចហ៊ុនសែននាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃកម្ពុជាបានឲ្យតម្លៃដ៏ធំធេងចំពោះស្ថាប័នសារព័ត៌មាននិងសូមកោតសរសើរដោយស្មោះនិងវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះសា្ថប័នសារព័ត៌មាននិងបងប្អូនអ្នកសារព័ត៌មានទាំងអស់ដែលបានខិតខំចូលរួមបំពេញការងារជូនសង្គមក្នុងការបំពេញភារកិច្ចហើយដកស្រង់បទពិសោធន៍នេះបង្កើតនូវកាលានុវត្តភាពដើម្បីត្រៀមខ្លួនទៅថ្ងៃអនាគតដែលអាចប្រឈមទៅនឹងជំងឺឆ្លងរាតត្បាតសកលថ្មីដែលមិនអាចប៉ាន់ស្មានបានតាមរយៈការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានពិតពីសកម្មភាពភាពរដ្ឋាភិបាលនិងក្រសួងសុខាភិបាលរាល់វិធានការទប់ស្កាត់ជំងឺកូវីដ-១៩ជូនដល់ជនរួមជាតិបានជ្រាបច្បាស់។ទន្ទឹមនឹងនេះសម្តេចតេជោក៏រលឹកដល់បងប្អូនអ្នកសារព័ត៌មានដែលកំពុងបំពេញភារកិច្ចលើវិស័យព័ត៌មានសូមយកចិត្តទុកដាក់អនុវត្តឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈចៀសវាងគិតតែប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនហើយបំពានទៅលើសិទ្ធិបុគ្គលឯកជនដោយផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិតព័ត៌មានក្លែងក្លាយញុះញង់ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយសសេចក្តីថ្លៃថ្នូរនិងកើតមានភាពវឹកវរចលាចលនៅក្នុងសង្គមដើម្បីចូលរួមប្រយុទ្ធប្រឆាំងទៅនឹងព័ត៌មានក្លែងក្លាយដោយធ្វើការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានពិតបន្សាបព័ត៌មានក្លែងក្លាយដែលបង្កឡើងដោយជនអគតិដែលតែងតែប្រឆាំងនឹងការរស់ឡើងវិញរបស់ប្រជាជនកម្ពុជានិងជនទុច្ចរិតដែលស្វែងរកផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនជ្រកក្រោមស្លាកសារព័ត៌មានធ្វើសកម្មភាពខុសច្បាប់ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយសសេចក្តីថ្ងៃថ្នូរកិត្យានុភាពរបស់សា្ថប័នសារព័ត៌មាននិងអ្នកសារព័ត៌មានអាជីព៕ហ៊ុងហ្គា

បរិយាយ៖​​អ្នកកា​សែតទិញល​ក់​ព័ត៌​មានធ្វើ​អាជី​​វកម្ម​ជា​​អ្ន​កឆ្លុះ​ក​ង្កែប​​សុទ្ធសាធ

វិស័យសារពត៌មានសិទ្ធិជាសកលគឺជា​អំណា​ចទី៤បន្ទាប់ពីអំ​ណា​ចកំពូលទាំង៣គឺអំណាចនិតិបញ្ញត្តិ នីតិប្រតិបត្តិនិងអំណាចតុលាការ។អ្នកកាសែតគឺអ្នកធ្វើនយោបាយដោយមិនដណ្តើ​មអំណាច។ការបើ​កអាជីវកម្មកាសែតទស្សនាវដ្តីគេហទំព័រនិង​ទូរទស្សន៍គឺជាអង្គការមួយ​ធ្វើអាជីវកម្មលក់ព័ត៌មានផ្សព្វផ្សាយព័ត៌​មានស្រ​បតាមក្រមសីលធម៌និងវិជ្ជាជីវៈនិងច្បាប់ស្តីពីរបបសារពត៌មាន។​វិស័យព័​ត៌មានគឺជាប្រភពដំណឹងនានាផ្តល់ជូនរដ្ឋាភិបា​លជាកញ្ចក់ឆ្លុះប​ញ្ចាំងនូវភាពអសកម្មទាំងឡាយនិងភាព​រីកចម្រើនដែលកើតមា​នក្នុងសង្គមមិនអាចខ្វះបាន។អ្នកកាសែតគឺជាអ្នកនាំសារៈដ៏សំខាន់ នៅលើឆាកអន្តរជាតិនាពេលបច្ចុប្បន្ន វិស័យសារ​ពត៌មាន ត្រូវបាន​លើកកំពស់ ក្នុងនោះសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាប្រ​មុខរដ្ឋាភិបាល​សម្តេចតេជោហ៊ុន សែន បានលើកកំពស់ដល់វិស័យមួយនេះ ដោយចាត់ទុ​កអ្នកកាសែត គឺ​ជាប្រភពនៃដំណឹងក្នុងការស្ថាបនា និងផ្តល់ដំណឹងទូទៅ ពាក់​ព័​ន្ធនិងសង្គម ការរីកចម្រើនលើគ្រប់វិស័យទាំងវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមាន។អ្នកកាសែតគឺជាក្រុម​ពួកឆ្លុះកង្កែបដោយប្រើម៉ាស៊ីនថតនិងចុងប៊ិ​ចជាអាជីវកម្មរបស់ខ្លួន សម្រាប់ធ្វើការផ្សព្វផ្សាយពត៌​មានទិញលក់ព័ត៌មាននិងដំណឹងផ្សេ​ងៗដំណឹងពាណិជ្ជកម្ម ។ល។ការទទួលថវិកាបន្តិចបន្តួចគឺជាប្រាក់ឃើញក្នុងអាជីវកម្មឬកម្រៃចុងប៊ិចក្នុងតួនាទីជាក្រុម ឆ្លុះកង្កែបឃើញមួយវាយមួយ។ជាងនេះទៅ​ទៀតបច្ចុប្បន្នមានការភ័ន្តច្រឡំដោយចាត់ទុកអ្នកកា​​សែតជាចំណាប់ខ្មាំងឬជាអ្នកកំហែងយកដោយប្រើក្បាច់គុន៤យ៉ាងសម្រាប់ដាក់បន្ទុកបញ្ចេះចម្លើយដឹកមុខចម្លើយលួងលោមចម្លើយនិងបង្ខំចម្លើយដែលពួកគេខិតខំរិះរកគ្រប់ល្បិចកល៍និងមធ្យោបាយផ្សេងទៀតៗដើម្បីប្ដឹងដាក់បន្ទុកខណៈអ្នកកាសែតទិញលក់ព័ត៌មានធើ្វអាជីវកម្មសុទ្ធសាធស្របតាមច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មាន៕ចលនាសង្គម

បរិយាយ៖អ្នកកាសែ​តមិនយល់ពីតួនាទី​ប្រើសិទ្ធិហួសព្រំដែន

ស្ថានភាពសារព័ត៌មានកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ននេះមានទាំងចំណុចវិជ្ជមាននិងអវិជ្ជមានភាពអវិជ្ជមាននៃវិស័យនេះគេសង្កេតឃើញថានៅកម្ពុជាមានបញ្ហាពាក់ព័ន្ធនឹងក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈដែលខ្លួនឯងជាអ្នកកាសែតមិនយល់ពីតួនាទីរបស់ខ្លួនឯងរហូតដល់ប្រើសិទ្ធិហួសព្រំដែនរំលោភដែនសមត្ថកិច្ចជេរប្រមាថចំពោះអ្នករាជការសាធារណៈធើ្វឲ្យប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិខាងរូបភាពនៃបុគ្គលនិងបទជ្រៀតជ្រែកដោយខុសច្បាប់ទៅក្នុងការបំពេញមុខងារសាធារណៈរបស់មន្រ្តីរាជការ។ជាក់ស្តែងលោកយីថុលអាយុ៤១ឆ្នាំជាប្រធានការិយាល័យគយនិងរដ្ឋាករព្រែកចាកដែលតំណាងឲ្យការិយាល័យគយនិងរដ្ឋាករព្រែកចាកនៃសាខាគយនិងរដ្ឋាករខេត្តកំពតនៅថ្ងៃទី៣ខែមិថុនាឆ្នាំ២០១៩នេះបានដាក់ពាក្យប្តឹងជាផ្លូវការទៅកាន់ព្រះរាជអាជ្ញាអមសាលាដំបូង ខេត្តកំពតដោយប្តឹងអ្នកយកព័ត៌មានប្រមាណជិត១០នាក់ដោយចោទថាបានជេរប្រមាថ និងជ្រៀតជ្រែកដោយខុសច្បាប់ទៅក្នុងការបំពេញមុខងាររបស់លោក៕ចលនាសង្គម

វិចារណកថា​៖អាជីពអ្នកឆ្លុះ​កង្កែបខុសពីក្រុមហ៊ុន

សារព័ត៌មានគឺជាស្ថាប័នឯករាជ្យនិងដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ធ្វើជាព្រាបនាំសារពីប្រជាពលរដ្ឋទៅរដ្ឋាភិបាល និងពីរដ្ឋាភិបាលទៅប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការរួមចំណែកជួយដល់សង្គមជាតិ។ផ្ទុយពីពាណិជ្ជករជាម្ចាស់សហគ្រាស ឬក្រុមហ៊ុនវិនិយោគដែលគេប្រកបអាជីវកម្មធ្វើកិច្ចសន្យារវាងបុគ្គលពីរនាក់ឬច្រើនដែលដាក់រួមគ្នានូវទ្រព្យសម្បត្តិចំណេះដឹងឬសកម្មភាពរបស់បុគ្គលទាំងនោះដើម្បីប្រកបពាណិជ្ជកិច្ចរួមគ្នាក្នុងគោលបំណងស្វែងរកប្រាក់ចំណេញ។អ្នក​សារ​ព័ត៌មានគឺ​ជា​កញ្ចក់​ដែល​បាន​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​នូវ​គោល​នយោបាយ​របស់​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជាដែល​កំពុង​អនុវត្ត​នូវ​រឿង​ជាក់​ស្តែង​ផ្ទាល់​តែ​ម្តងដែល​កំពុង​តែ​កើត​ឡើងនៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជានា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន។ការ​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​ពី​អ្នក​សារព័ត៌មានបាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ការ​កែ​ប្រែនូវ​គោល​នយោបាយ​មួយ​ចំនួន។អ្នកព័ត៌មានធ្វើសង្គ្រាមតែដើម្បីផល​ប្រយោជន៍​សាកល​អ្នកព័ត៌មានគឺ​ជា​តួអង្គ​ម្នាក់​ក្នុង​សង្គម​។ប៉ុន្តែ​មិន​មែន​ជា​តួអង្គ​នយោបាយ​ទេបើទោះ​ជា​តួនាទីសង្គម​របស់​អ្នក​យកព័ត៌មាន​​មាន​ជះឥទ្ធិពល​នយោបាយ​ក៏ដោយ។គុណតម្លៃ​​ដែល​ជាកំណល់ជួយ​​ទ្រសកម្មភាព​វិជ្ជាជីវៈ​របស់​អ្នកព័ត៌មាន​គឺ​ដើម្បីគុណតម្លៃ​​ប្រយោជន៍​សាកលពោលគឺ​សន្ដិភាព ប្រជាធិបតេយ្យ សេរីភាព សាមគ្គីភាព សមភាព ការអប់រំ សិទ្ធិបុរស សិទ្ធិស្រ្តី សិទ្ធិកុមារ ការ​រីកចម្រើន​សង្គម។ល។ តែពិតណាស់​ថាសំណេរ​របស់​អ្នក​កាសែត​រួម​ចំណែក​ក្នុង​ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​សង្គម​និង​នយោបាយ។ ប្រសិន​បើអ្នកព័ត៌មាន​ចូល​បក្សនយោបាយមួយដែល​តាម​ពិត​វាជាសិទ្ធិក្នុង​នាមជាប្រជាពលរដ្ឋ។ប៉ុន្តែអ្នក​ព័ត៌មានត្រូវ​​តែ​ហាម​ផ្ដាច់​ក្នុង​ការ​យក​អាជីព​ជាអ្នក​កាសែត​របស់​អ្នក​ទៅ​បម្រើ​ឲ្យ​បក្ស​ខ្លួន​។ជាពិសេស​ការ​ចុះ​ផ្សាយ​ពី​ការប្រកាន់​គោលជំហរ​នយោបាយ​របស់​​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​ទំព័រសារព័ត៌មាន។គោលការណ៍​នៃ​ការ​សរសេរ​អាច​បញ្ចៀស​ហេតុការណ៍បែបនេះ​បាន​។ជាពិសេស​តាមរយៈ​ការ​ហាម​អ្នក​ព័ត៌មាន​ដែល​ជា​សមាជិក​បក្ស​នយោបាយ​មួយឬ​សហជីព​មួយមិន​ឲ្យ​ចូល​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​ក្នុង​ការ​សរសេរ​ព័ត៌មាន​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​គណបក្ស​នោះ​ឬ​សហជីព​នោះ​។ការ​ផ្ដល់​មតិ​របស់​អ្នក​ព័ត៌មាន​​ក៏ត្រូវគោរពគោលការណ៍ដែរជានិច្ចកាលអ្នកព័ត៌មាន​សកម្មជនដើម្បី​ផលប្រយោជន៍​មនុស្សជាតិតែង​តែ​​ប្រឆាំង​​ដោយ​បើក​ចំហ​ទៅ​នឹង​អំណាច​ដែលគាបសង្កត់​​ពួកគេ​។ពេលខ្លះគេ​ត្រូវ​ចំណាយជីវិត​។ ប៉ុន្តែ​ទោះ​ក្នុង​ករណី​មាន​ភាពតានតឹង​ខ្លាំង​យ៉ាងណាគេ​មិន​ត្រូវ​ឆ្លង​ព្រំដែននៃ​​ក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈ​​​ដែល​ខ្លួន​ត្រូវ​តែ​គោរព​តាម​នោះ​ឡើយ។ អ្នកព័ត៌មានសកម្មជន​ដែល​ផ្សារភ្ជាប់​នឹង​គុណតម្លៃ​សាកលគឺ​ផ្ដល់​ឲ្យដៃគូ​របស់ខ្លួននូវ​លទ្ធភាព​​ក្នុង​ការ​និយាយនិង​ត្រូវ​បង្ហាញ​ពី​ភាពចេះអត់ឱន​​ចំពោះ​ការវិភាគនិង​ការអត្ថាធិប្បាយ​របស់​ដៃគូ។គោលការណ៏នៃការសំដែងមាតិរបស់សារព័ត៌មានគឺអ្នកសារព័ត៌មានជាអ្នកនាំពាក្យពីប្រជាជនទៅរាជរដ្ឋាភិបាលនិងពីរាជរដ្ឋាភិបាលទៅប្រជាជនវិញតាមរយៈ ព័ត៌មាន វិទ្យុ ទូរទស្សន៍ ទស្សនាវត្តី…

Read More

វិចារណកថា៖ធ្វើ​ចិត្តបុណ្យ​កុសល​ល្អ​រវាង​គ្នា​និង​ការសណ្តោសប្រណី​​ទៅវិញ​ទៅមក​គឺ​ជា​ប្រភព​នៃ​​សេចក្តី​ស្ងប់​សុខ​រប​ស់​សង្គម​មនុស្ស

ថ្ងៃ​សៅរ៍នេះ​ដែលជា​ថ្ងៃបុណ្យ​កាន់បិណ្ឌ​ទី១០ប្រជា​ពុទ្ធបរិស័ទ​ខ្មែរ​ទូទាំងប្រទេស​បា​នប​ន្ត​នាំគ្នា​យក​ចង្ហាន់​ទៅ​ប្រគេន​ព្រះសង្ឃ​នៅតាម​ទីវ​ត្ត​អារាម​នានា​យ៉ាងច្រើន​កុះករ។ ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​គ្រប់​ស្រទាប់វណ្ណៈរាប់​តាំងពី​មេដឹកនាំ​​រហូតដល់​ពលរ​ដ្ឋ​ក្រីក្រ​បំផុតសុទ្ធតែ​នាំគ្នា​ទៅ​វត្តគ្រប់ៗគ្រួសារ។ នេះ​សបញ្ជាក់​ឲ្យ​ឃើញ​យ៉ាងច្បាស់​អំពី​ជំនឿ​របស់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទៅលើ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ដែលជា​សាសនា​របស់​រដ្ឋ។រដូវ​ភ្ជុំបិណ្ឌ​គឺជា​ពេលវេលា​ដែល​គេ​អាច​សង្កេតឃើញ​យ៉ាងច្បាស់​បំផុត​អំពី​ជំនឿ​របស់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទៅលើ​ព្រះពុទ្ធសាសនា។ជាពិសេស​គឺ​ជឿ​លើ​ទស្សនៈ«កម្មផល»ឬ«បុណ្យ​និង​បាប»តែម្តង។ជំនឿ​ដ៏​មុតមាំ​របស់​ពុទ្ធសាសនិក​ជន​ក្នុង​រដូវ​ភ្ជុំបិណ្ឌ​គឺលើ​លោក​នេះ​ពិត​ជាមាន​អំពើ​បុណ្យ​បាប​ប្រាកដ​មែន។នៅក្នុង​ព្រះពុទ្ធសាសនាអំពើ​បុណ្យនិង​បាបជា​សកម្មភាព​ពីរ​ដាច់​ដោយឡែក​ពីគ្នានិង​មិនអាច​កាត់កង​គ្នា​បានឡើយអ្នកធ្វើ​កម្ម​អ្វី​នឹង​ទទួលផល​នោះ​វិញបើទោះជា​មិនមែន​ក្នុង​ជាតិ​នេះ​ក៏​ក្នុង​ជាតិ​ខាងមុខ​ដែរ។ ហេតុដូច្នេះ​ហើយ​បានជា​ព្រះពុទ្ធ​ពុទ្ធសាសនា​បង្រៀនមនុស្ស​ឲ្យ​ខ្លាច​និង​វៀរចាក​អំពើ​បាប។ក្នុងន័យនេះ ប្រសិនបើ​គេ​ពិនិត្យមើល​សន្ទុះ​នៃ​ជំនឿ​លើ​ទៅលើ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅក្នុង​រដូវ​ភ្ជុំបិណ្ឌម្តងៗគេ​ហាក់ដូចជា​ពិបាក​នឹង​ជឿ​ណាស់​ថាប្រទេស​កម្ពុជា​អាច​ក្លាយជា​វាលពិឃាត​សម្លាប់​ជាតិ​ឯង​ស្ទើរតែ​ដាច់​ពូជ​យ៉ាង​ដូច្នេះ​សោះ។ បច្ចុប្បន្នសង្គម​នេះ​ក៏​នៅតែ​រួតរឹត​ដោយ​បញ្ហា​យ៉ាង​ចាក់ស្រេះ​នៅឡើយ​ដែរ៖អំពើពុករលួយ កេង​ប្រ​វ​ញ្ច័​ពលកម្ម រំលោភ ឃាតកម្ម ល្បែង ស្រី​ស្រា បញ្ហាដីធ្លី គំនុំសងសឹកដែលជា​ទង្វើ​ផ្ទុយ​ពី​គន្លង​ព្រះពុទ្ធសាសនា​នោះនៅតែ​ជា​បច្ចុប្បន្នភាព​ក្តៅគគុក​នៅឡើយ។ សំណួរ​នេះ​បាន​ចោទ​ឡើងជា​យូរ​មកហើយរហូតដល់​អ្នកខ្លះ​ទម្លាក់កំហុស​ទៅលើ​ជំនឿ​លើ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ទៅវិញ​ក៏មាន។ប៉ុន្តែតាមពិតបញ្ហា​ទាំងឡាយ​នោះគឺ​បណ្តាលមកពី​ការប្រព្រឹត្ត​ខុសពី​គន្លង​ព្រះពុទ្ធសាសនា​តែប៉ុណ្ណោះ។ជាការពិតពុទ្ធបរិស័ទ​ជាច្រើនគ្រាន់តែ​ជឿ​តែ​សម្បក​ក្រៅ​តែប៉ុណ្ណោះ។ តែ​ពួកគេ​មិនបាន​ស្វែងយល់​ស៊ីជម្រៅ​និង​មិនបាន​គោរព​ប្រតិបត្តិ​តាម​គន្លង​ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅក្នុង​ជម្រៅ​ទឹកចិត្ត​របស់ខ្លួន​ឡើយ។ «បុណ្យ​ក៏​ធ្វើឈើ​ក៏​កាប់»នេះ​ជា​ទស្សនៈ​ម្យ៉ាង​ដែល​គេ​ប្រើ​សម្រាប់​ពិពណ៌នា​សកម្មភាព​របស់​ពុទ្ធប​រិ​ស័​ទ​មួយចំនួន​ដែល​អះអាងថាជា​អ្នក​កាន់​ព្រះពុទ្ធសាសនាតែ​ពួកគេ​មិន​យល់និង​មិន​ប្រតិបត្តិ​តាម​គន្លង​ព្រះពុទ្ធ​ឱវាទ​ប្រកប«ដោយ​បញ្ញា»នោះឡើយ។ផ្ទុយទៅវិញអ្នក​កាន់​ព្រះពុទ្ធសាសនា​មួយចំនួន​នោះ​បែរជា​មិន​កោតខ្លាច​ក្នុងការ​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​បាប​ទៅវិញ។ដោយហេតុថាអំពើ​បាប​ងាយ​នឹងធ្វើ​ជាង​អំពើ​បុណ្យមនុស្ស​ជាទូទៅ​រាប់ទាំង​អ្នកនយោបាយ​មួយចំនួន​ផង(ដែល​មិន​ច្បាស់លាស់​ក្នុង​ព្រះពុទ្ធសាសនាឬ​គ្រាន់តែ​យក​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ជា​ខែល​នោះ)ងាយ​នឹង​លង់​ទៅក្នុង​អំពើ​បាបហើយ​ភ្លេច​គិតដល់​អំពើ​បុណ្យ។សូម្បីតែ​អតីត​មេដឹកនាំកំពូលៗខ្មែរក្រហម​ដែល​កំពុង​ជាប់ចោទ​ក្នុង​តុលាការ​ពីបទ​ប្រល័យពូជសាសន៍​ក៏​ជា​ពុទ្ធបរិស័ទ​ដែរ។ ពួកគេ​ក៏​តែងតែ​ធ្វើ​បុណ្យទាន​ក្នុងអំឡុង​ភ្ជុំបិណ្ឌ​ប្រពៃណី​ខ្មែរ​មិនដែល​ខាន​ឡើយ។ទិដ្ឋភាព​ជាក់ស្តែង​ក្នុងសង្គម​បច្ចុប្បន្នក៏​អាច​ឆ្លុះបញ្ចាំង​បាន​អំពី​ភាពផ្ទុយ​គ្នា​រវាង​ភាពជា​អ្នក​ជឿ​លើ​ព្រះពុទ្ធសាសនានិង​ការអនុវត្ត​ជាក់ស្តែង​របស់​មនុស្ស​ជាច្រើន​ផងដែរ។ការរំលោភបំពាន​បៀតបៀន​អ្នកដទៃ ការចង់​មានបាន​ដោយ​មធ្យោបាយ​មិន​សុច​រិតការ​ប៉ែង​ជើង​គ្នា​ក្នុង​ឆាក​នយោបាយឬ​ការកាត់ក្តី​ដោយ​អយុត្តិធម៌… សុទ្ធតែជា​អំពើ​បាប​ធ្ងន់ធ្ងរ។ដើម្បី​ធ្វើ​ឲ្យ​សង្គម​ខ្មែរ​ក្លាយជា​សង្គម​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ពិតប្រាកដប្រជា​ពុទ្ធបរិស័ទ​គួរតែ​ស្វែងយល់​ពី​ជម្រៅ​នៃ​សាសនា​ដែល​ខ្លួន​កំពុង​គោរព។មនុស្ស​មិនអាច​ធ្វើ​ចិត្ត​ដូច​ព្រះ​បានទេ។ប៉ុន្តែការព្យាយាម​ធ្វើ​ចិត្តបុណ្យ​កុសលការប្រព្រឹត្ត​ក្នុង​ចេតនា​ល្អ​រវាង​គ្នា​និង​ការសណ្តោសប្រណី​គ្នា​ទៅវិញទៅមក​ឲ្យ​បាន​ច្រើនគឺជា​ប្រភព​នៃ​សេចក្តី​ស្ងប់​សុខ​របស់​សង្គមមនុស្ស។បើការប្រព្រឹត្ត​ចាក​គន្លង​ព្រះពុទ្ធសាសនាដែល​នាំ​ក្តី​ក្តៅក្រហាយ​ដល់​អ្នកដទៃ កម្ម​នោះ​នឹង​តាម​លង​​វិញ​ដោយ​ចៀស​មិន​រួចឡើយ៕ចលនាសង្គម

បរិយាយ៖៤ក្បាច់​ធ្វើឲ្យវិស័យ​សា​រព័ត៌មាន​​​ផុយស្រួយ

វិស័យសារព័តមាន​សិទ្ធិជាសកលគឺជាអំ​ណាចទី៤បន្ទាប់ពីអំណាចនិតិបញ្ញត្តិនិតិប្រតិបត្តិនិងតុលាការ។ដោយ​ឡែកក្នុងប្រទេសកម្ពុជាវិស័យសារព័ត៌មានគឺជាឆ្អឹងទទឹង-​កសម្រាប់បុគ្គលពុក​រលួយនិងស​ង្គមងងឹតរកស៊ីខុសច្បាប់ ក៏ដូចជាមន្ត្រីដែលជាបុគ្គលមានអំណាចមួយចំនួនតូចផង​ដែរ។ប៉ុន្តែស​ម្រាប់ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែននិងថ្នាក់ដឹកនាំជាតិជាច្រើនបានលើកកំពស់វិស័យសារព័ត៌មានជម្រុញអោយតាមអង្គភាពនីមួយៗបង្កើនសកម្មភាពរ​បស់ខ្លួនដើម្បីជា​ភ្នែកក៍ដូចជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងនិងជាដំណឹងជូនថ្នាក់ដឹកនាំនិងពីថ្នាក់ដឹកនាំទៅសាធារណៈជ​នគ្រប់មជ្ឈដ្ឋានដើម្បីជម្រុញការកែទម្រង់ស៊ីជម្រៅរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលក៏ដូចជាការអភិវឌ្ឍន៍ជាតិអោយរីកចម្រើនគ្រប់វិស័យ។មួយរយៈចុងក្រោយនេះបើអង្គភាពយើងសង្កេតឃើញវិស័យសារព័ត៌មានកំពុងតែផុយស្រួយយ៉ាងខ្លាំងខណៈអ្នកសារព័ត៌មានមួយចំនួ​នរងការគំរាមកំហែងធ្វើកិច្ចសន្យាឈប់ឲ្យចុះផ្សាយពីសំណាក់បុគ្គលមានអំណាច ។បើមិនព្រមចុះកិច្ចសន្យានោះទេនិងត្រូវឃុំខ្លួនពីបទព្រហ្មទ័ណ្ឌចុះផ្សាយព័ត៌មានបរិហារឬប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិខាងរូបភាពនៃបុគ្គល។នេះសបញ្ជាក់អោ​​យឃើញថា​វិស័យសារព័ត៌មានដែលធ្វើការចុះផ្សាយពាក់ព័ន្ធឬប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍របស់បុគ្គលមានអំណា​ចតែងតែត្រូវបានគេធ្វើការគម្រាមកំហែងធ្វើកិច្ចសន្យាចាប់ដាក់គុកឬរៀបចំសំណុំរឿងសិប្បនិម្មិតដើម្បីចាប់ខ្លួនបុគ្គលនោះជាការព្រមានដល់អង្គភាពដទៃទៀត។ល្បិចដែលតែងតែរៀ​ចំបណ្តឹងសិប្បនិម្មិតក៏ដូចជាដាក់បន្ទុកទៅលើអ្នកកាសែតដែ​គ្មានកំហុសកំពុងតែចុះបេសកកម្មប្រកបដោយវិជ្ជាជីវៈទិញលក់ព័ត៌មានធ្វើអាជីវក្មសុទ្ធសាធស្របនឹងច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មាន។ប៉ុន្តែត្រូវបា​នគេចោទតាមរយៈការប​ញ្ចេះចម្លើយ.លួងលោមចម្លើយ.បង្ខំចម្លើយនិងដឹកមុខចម្លើយជាដើម។ករណីខាងលើនេះអង្គភាព​សារព័ត៌មានយើងយល់ថាគឺជាការគម្រា​មកំហែងបំបាក់ស្មារតីអ្នកសារព័ត៌មានសុទ្ធសាធ៕ចលនាសង្គម   រូប៖ពុតសាម៉ាត់ចាងហ្វាង«ចលនាសង្គម»

ក-ក-ន៖ត្បូងឃ្មុំគ្មាន​ល្បែងស៊ីសង​ទើប​អាច​កាត់​បន្ថយ​​បទល្មើស​ឆក់​ប្លន់​អំពើហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ​​និ​ងជំពា​ក់បំណុលធនា​គា​របាន​

ផ្ដើមចេញពីល្បែងស៊ីសងជាច្រើនប្រភេទដែលកំពុងរីករាលដាលយ៉ាងពេញបន្ទុកគឺនាំឲ្យកើតមានបទ ល្មើសផ្សេងៗជាច្រើនទៀតដូចជាអំពើចោរកម្មអំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារនិងបទល្មើសជួញដូរចែកចាយ និងប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀនដោយខុសច្បាប់ដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់សន្តិសុខសង្គមនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។ ការបង្រា្កបល្បែងស៊ីសងគឺជាចំណុចមួយដ៏ក្ដៅគគក់នៃគោលនយោបាយភូមិ-ឃុំមានសុវត្ថិភាពទាំង៩ចំណុច ដែលមន្រ្តីអាជ្ញាធរនិងសមត្ថកិច្ចក្នុងតួនាទីជាមន្ត្រីនគរបាលយុត្តិធម៌ត្រូវយកចិត្តទុកដាក់អនុវត្តន៍ទប់ស្កាត់និងបង្ក្រាប ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។បច្ចុប្បន្ននេះនៅតាមបណ្ដាខេត្តត្បូងឃ្មុំ។ពិសេសល្បែងជល់មាន់អាប៉ោងយូគីរកំពុងរាលដាលកាន់តែខ្លាំងឡើងៗ។ប៉ុន្តែគេមិនឃើញមន្រ្តីអាជ្ញាធរនិងសមត្ថកិច្ចចាត់វិធានការបង្រ្កាបនោះឡើយ។ពលរដ្ឋ​នៅត្បូងឃ្មុំបារម្ភ​ពី​ការ​កើន​​ឡើង​នៃ​ល្បែងស៊ីសង​ជល់មា​ន់យូគីនិង​ចាក​អាប៉ោងល្បែងស៊ីសងត្រូវបា​នគេចាត់ទុកថាជាប​ទល្មើសមួយដែលមានការព្រួយបារម្ភពីបញ្ហាសន្តិសុខសុវត្តិភាពដោយសារតែល្បែងជាដើមចមនៃអំពើលួចឆក់ប្លន់និងកាប់សម្លាប់និងជំពាក់បំណុលធនាគារជាដើម។ជាច្រើន​ឆ្នាំ​មក​ហើយរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​តែង​ផ្សព្វផ្សាយ​អំពី​គោលការណ៍​ភូមិ.ឃុំ​មាន​សុវត្ថិភាព​ចំនួន​៩​ចំណុចដែល​ក្នុង​នោះក៏​មាន​ការ​លុបបំបាត់​ចោល​ល្បែងស៊ីសង​គ្រប់​ប្រភេទដើម្បី​រក្សា​សន្តិសុខ​នៅ​តាម​តំបន់។ក៏ប៉ុន្តែ​បច្ចុប្បន្ន​ប្រជាពលរដ្ឋនៅខេត្តត្បូងឃ្មុំកំពុងព្រួយបារម្ភនូវការល្បែង​ស៊ីសង​ជាច្រើន​ប្រភេទ​ដូចជា​ប្រជល់​មាន់​ដាក់​ប្រាក់​អាប៉ោងជាដើម។កំពុង​កើតមាន​ពេញបន្ទុកដោយ​មិន​មាន​ការ​បង្ក្រាបពីសមត្ថកិច្ច​ឡើយហើយក៏ធើ្វឲ្យប្រជាពលរដ្ឋមិនមាន​ការ​មិន​សប្បាយចិត្តទាល់តែ សោះចំពោះ​ល្បែងស៊ីសងដែល​កើតមាន​ជាច្រើន​កន្លែង ដោយ​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​សេដ្ឋកិច្ចនិង​ជីវភាព​គ្រួសារ​របស់ពួកគាត់ដែ​កំពុងតែ​ក្រីក្រស្រាប់ឱ្យធ្លាក់ចុះ​មួយ​កម្រិតថែមទៀ​តនោះ។ជា​រៀងរា​ល់ថ្ងៃម្ចាស់កាស៊ីណូភូមិយើងស្ថិតនៅភូមិអន្លង់ជ្រៃ ឃុំកក់ស្រុកពញាក្រែកខេត្តត្បូងឃ្មុំ នៅតែបើកឲ្យពលរដ្ឋខ្មែរចូលលេងល្បែងស៊ីសងយ៉ាងពពាក់ពពូនដោយមិនខ្វល់ពីការឆ្លងរាលដាលនៃជំងឺកូវីដ-១៩ ទាល់តែសោះ។ ប្រការនេះដែលបានវង្វក់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាច្រើនឈ្លក់​វង្វេង​នឹង​ការ​ចំណាយ​ប្រាក់ជល់មាន់យូគីនិង​ចាក់​អាប៉ោងដោយ​មិន​ហ៊ាន​យក​លុយ​ទៅ​ទិញ​ម្ហូបឬក៏​ទិញ​របស់របរ​ប្រើប្រាស់​ទេ។ ការ​ឈ្លក់​វង្វេង​និង​ល្បែងស៊ីសងនេះធ្វើ​ឱ្យ​គ្រួសារ​ខ្លះកើត​រឿង​ឈ្លោះប្រកែក​គ្នានិង​ខ្លះ​ទៀត​ត្រូវ​ជំពាក់​បំណុល​ធានា​គារវ័នក។បច្ចុប្បន្ន​ល្បែង​ជល់មាន់យូគីនិង​ចាក់​អាប៉ោងកំពុង​កើន​ឡើង​នៅ​ខេត្ត​ត្បូងឃ្មុំភ្នាល់ប្រាក់វាល់លានគឺ​វា​កំពុង​ប្រាស់​ចាក​ពី​គោលការណ៍​ភូមិ-ឃុំ​មាន​សុវត្ថិភាពរបស់​រដ្ឋាភិបាល៩​ចំណុចដែលចេញគោលការណ៍មកឱ្យ​បំបាត់ល្បែងស៊ីសងនៅ​តាមជនបទនៅ​តាមភូមិឃុំក៏ដូចជាលប់បំបាត់ប្រជាពលរដ្ឋមិនឲ្យចូលកាស៊ីណូដើម្បីកុំឱ្យមានចោរលួចចោរឆក់ប្លន់​។ទន្ទឹមនឹងនេះល្បែងស៊ីសងត្រូវបា​នគេចាត់ទុកថាជាបទល្មើសមួយដែលមានការព្រួយបារម្ភពីបញ្ហាសន្តិសុខសុវត្តិភាព ។សូមរំលឹកថារាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​ដាក់​ឱ្យ​អនុវត្តន៍​គោលនយោបាយ​ភូមិ​ឃុំ​មាន​សុវត្ថិភាព​តាំងពី​ឆ្នាំ​២០០៨​មក​ដើម្បី​ថែរក្សា​សុវត្ថិភាព​ជួន​ពលរដ្ឋ​ឲ្យ​កាន់តែ​ល្អ​ប្រសើរ​។​បន្ទាប់​ពី​ដាក់​ចេញ​គោលនយោបាយ​ពលរដ្ឋ​មានការ​សាទរ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ចំពោះ​គោលនយោបាយ​នេះ​។​ទោះជា​យ៉ាងណា​រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​គេ​សង្កេត​ឃើញ​ថា​ភាព​អសកម្ម​នៅ​តែ​កើត​មាន​ជា​ហូរហែ​ដូច​ជា​ចោរ​លួច​ឆក់​ប្លន់​ស្ទើរហិង្សាក្នុងគ្រួសារសឹង​រាល់ថ្ងៃ​នៅឯទឹកដីខេត្តត្បូងឃ្មុំយើងនេះ។ ក-ក-ន៖បញ្ហា​​ល្បែងស៊ីសងកំពុង​ពង្វក់ស្មារតី​ប្រជាពលរដ្ឋក៏​ជា​បញ្ហាអាជ្ញាធរខេត្តត្បូងឃ្មុំត្រូវដោះស្រាយ​បន្ទាន់ជនញៀនល្បែងស៊ីសងមិន​ខ្លាច​នឹង​ការ​ប្រព្រឹត្ត​បទឧក្រិដ្ឋ​នោះ​ឡើយ​។​​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ខាងលើ​នេះ​អាជ្ញា​ធរមាន​សមត្ថកិច្ច​ខេត្តត្បូងឃ្មុំត្រូវ​មានការ​តាំងចិត្ត​និង​ការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ក្នុងការបង្ក្រាបបទល្មើសជូនប្រជាពលរដ្ឋឲ្យរស់ក្នុងភាពកត់ក្តៅ​កុំគិតតែប្រយោជន៏ផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងនាមជាសមត្ថកិច្ចបំរើរាស្រ្តអស់ពីចិត្តពីថ្លើម​ទើប​អាច​កាត់​បន្ថយ​បទល្មើស​ឆក់​ប្លន់អំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារ​និងជំពាក់បំណុលធនាគារបានទាំងស្រុងបាន៕​ដោយ៖ចលនាសង្គម